تاریخچه * بناهای تاریخی و . . . .

اسفراين
تاريخچه شهر اسفراين
دروجه تسميه اسفراين برخي معتقدند, اين شهر را اسفنديار بنا نهاده است و لذا به نام باني آن, اسفراين ناميده شده است. بيهقي اصل اين اسم را ” آسپرآئين “ دانسته كه اسپر به معني سپر و آئين به معني راه و رسم است . اسفراين جزو اولين مراكز جمعيتي است كه اقوام آريايي پس از ورود به ايران درآن سكني گزيدند . شهر اسفراين با اينكه در طول تاريخ صدمات فراواني متحمل شده است , ليكن با تلاش و همت مردم به توسعه قابل توجهي دست يافته است و در حال حاضر يكي از شهرهاي آباد استان خراسان به شمار مي آيد .
مراکز تاريخي و باستاني
آرامگاه شيخ شاه علي اسفرايني
اين مقبره كه متعلق به عارف بزرگ , شيخ شاه علي اسفرايني از اقطاب سلسله ذهبيه است , در باغ شخصي آن بزرگوار در محله قلعه نو خواجه ها قرار دارد . اين بقعه در زميني به مساحت 500 متر مربع احداث شده است . اين عارف معروف ,داماد و شاگرد شيخ رشيدالدين محمد بيدوازي است .
قلعه حسن آباد
اين قلعه در حاشيه روستاي حسن آباد , در شمال شرقي اسفراين , برروي يك پشته طبيعي بنا شده است و طول آن 140 متر و عرض آن 70 متر مي باشد . مجموعه قلعه يادگاري از ادوار اوليه اسلامي در اين منطقه است .
قلعه قيصر
قلعه قيصر در نزديكي اسفراين و در روستاي بيد واقع شده است . درسالهاي قبل , آثار استودان هايي دراين دهكده وجود داشت كه اهالي آنها رابه زرتشتي ها نسبت مي دادند. گفته مي شود كه قدمت اين قلعه به پيش از اسلام مربوط مي شود .
قلعه صعولك
دردامنه هاي ارتفاعات آلاداغ كه در غرب اسفراين واقع شده است , برفراز قله اي , خرابه اي چهارگوش و آسيابي از سنگ قرار دارد كه به نام قلعه صعولك ناميده مي شود .
زادگاه نوشيروان (فقت دژ)
در شمال شرقي اسفراين , قريه نوشيروان زادگاه سلطان انوشيروان واقع شده است . در شمال شرقي آن حصاري محكم كه به نام ” فقت دژ “ معروف است وجود دارد . بناي اين محل را به قباد فيروز نسبت مي دهند . آثار مكشوفه ناشي از حفاري هاي انجام شده در اين ناحيه به دوران هاي قرون اوليه اسلامي و مغول تعلق دارند .
بازمانده شهر قديمي بلقيس
شهر بلقيس كه در حقيقت خرابه هاي شهر قديمي اسفراين است در 3 كيلومتري شهر فعلي و سمت راست جاده سبزوار ـ اسفراين واقع شده است . در جريان حفاري هاي به عمل آمده در اين شهر , سفال هايي به دست آمده است كه به دوران صفويان تعلق دارند .
جاذبه هاي طبيعي
غار نوشيروان
اين غار از غارهاي ناحيه اسفراين است كه در روستاي نوشيروان واقع شده است . اين غار ظاهراُ در دوره ساسانيان مورد توجه بوده واز آن به نوعي استفاده مي شده است .
غار عبادتگاه شيخ احمد ذاكر
اين غار در روستاي گوريان شهرستان اسفراين قرار گرفته است و از غارهاي تاريخي استان خراسان محسوب مي شود شيخ احمد , ذاكر معروف در اين غار به ذكر و عبادت مي پرداخت .
اماکن زيارتي و مذهبي
امام زاده عبدالله كوران
بناي اين امامزاده در30 كيلومتري مغرب اسفراين و در نزديكي آبادي كوران قرار گرفته است .
امام زاده شاهزاده زيد
بناي اين امامزاده در حاشيه شمالي روستاي توي , در غرب اسفراين واقع شده است . تاريخ قبور درون بنا به دوران صفوي مربوط است .
بقعه شيخ محمد رشيدالدين
اين بقعه در 32 كيلومتري شمال شرقي شهرستان اسفراين و در حاشيه روستاي بيدواز قرار گرفته است . شيخ محمد نواده شيخ همام و نبيره شيخ احمد غزالي معرفي شده است . صندوق چوبي اين بقعه يكي از با ارزش ترين صندوق هاي باقي مانده از اواخر قرن نهم هجري قمري است .
امام زاده شاهزاده جعفر
بنا به اعتقاد اهالي روستاي كوشكي , اين امامزاده فرزند امام رضا (ع) مي باشد و حرم وي زيارتگاه مردم اسفراين وروستاهاي اطراف است . بناي امامزاده در دوره هاي مختلف تعمير شده است و بناي فعلي آن در حدود 200 سال قدمت دارد .